در ادامه بحث پست قبل:

کشورهای توسعه یافته امروز، طی فرایندی درونی و طولانی مدت، تغییرات "مرحله به مرحله" ای را تجربه کردند که سبب شد از یک سو ساختارها و نهادهای مورد نیازشان، منطبق با زمینه های اجتماعی در کشورهایشان شکل گرفته و توسعه همه جانبه را مقدور نماید، و از سوی دیگر سازوکارهای مورد نیاز برای انطباق با شرایط، و استفاده از امکانات را نهادینه کند.این روند در غرب از سالهای 1870 تا 1910 میلادی به طول انجامید.

گروه دیگری از کشورها در حال توسعه اند. یعنی با اینکه ادعایی برای ارائه یک نظام فکری برتر ندارند، تلاش میکنند تا شاخصهای مطرح شده را برای بهبود شرایط زندگی ارتقاء دهند.

فرایند توسعه صنعتی یا صنعتی شدن، شاخص عبور جوامع از اقتصاد کشاورزی به اقتصاد صنعتی مدرن است(فعلا درباره اقتصاد دانش بنیان حرفی نمیزنم!)، که نتیجه اش رفاه، دانش، سلامتی، آموزش و در مجموع، شرایط زندگی بهتر برای انسانها میباشد.

با مقایسه کشورها، در برخی از ابعاد این شاخص، میتوان وضعیت ایران را بهتر درک کرد و به لزوم اتخاذ دیدگاهی واقع بینانه در تعیین اهداف و سیاستها پی برد. به این منظور برخی از شاخصهای صنعتی در برخی از کشورهای در حال توسعه را با ایران مقایسه کرده و خدمتتان ارائه میدهم. 

 

عنوان شاخص

دوره زمانی

ایران

اندونزی

کره جنوبی

مالزی

متوسط رشد سالانه تولیدات صنعتی

۱۹۷۰-۱۹۸۰  

۴/۸

۲۶/۰۳

۲۴/۸۹

۲۴/۷۱

۱۹۸۰-۱۹۹۰

۳/۳

۱۰/۰۶

۱۵/۹۶

۸/۶۳

۱۹۹۰-۱۹۹۹

۲/۸

۱۰/۰۴

۸/۱۲

۱۱/۰۶

نسبت ارزش افزوده صنعت به تولید ناخالص ملی(درصد)

۱۹۷۰-۱۹۸۰

۸/۰

۱۰/۶۵

۲۴/۹۴

۱۷/۲۵

۱۹۸۰-۱۹۹۰

۱۱/۷

۱۵/۶۷

۲۹/۴۲

۲۰/۷۷

۱۹۹۰-۱۹۹۹

۱۴/۵

۲۳/۵۷

۲۹/۴۲

۲۷/۱۰

World development indicator, global development finance, ۲۰۰۰

 

گزارش توسعه انسانی سازمان ملل در سال 2011 نیز نشان میدهد که رتبه ایران به لحاظ شاخص "توسعه انسانی" در میان 187 کشور دنیا، 18 پله کاهش یافته است. وضعیت ایران در این شاخص در سال 1990، که سازمان ملل برای اولین بار بر اساس معیارهای: 1 – دستیابی به دانش، 2 – دسترسی به امکانات و منابع مادی لازم برای زندگی مطابق استانداردهای قابل قبول و 3 – عمر طولانی همراه با سلامت، آنرا محاسبه کرده بود، به شرح زیر اعلام شد:

1 – نروژ. 2 – ایسلند. 3 – استرالیا. ... 7 – ژاپن. ... 61 – مالزی. 62 – بوسنی هرزگوین. ... 94 – دمنیکن. 95 – بلیز. 96 – ایران. ... 100 – ملت مظلوم فلسطین.

مؤسسه مطالعاتی لگاتوم نیز اعلام کرده که ایران به لحاظ شاخص رفاه، در میان 110 کشور جهان، در سال ۲۰۰۱۱ ، افتی 5 پله ای را تجربه کرده است.

این مؤسسه رتبه کشورهای منطقه را نیز در این شاخص بیان کرده که به ترتیب بدین شرح است: 1 – امارات. 2 – کویت. 3 – عربستان سعودی. 4 – اردن. 5 – ترکیه. 6 – سوریه. 7 – لبنان. 8 – مصر. 9 – ایران. 10 – یمن.

هدف از بیان این اعداد و ارقام نشان دادن بخش مهمی از واقعیت است. گرچه تلخ!!!

فکر میکنم با توجه به مثالهایی که در پست قبل بیان کردم، منظورم روشن شده باشد. آنچه که سبب میشود: هویت ملی و مذهبی ملت ایران تقویت شده و ثبات یابد؛ ایران به عنوان کشوری توانمند بتواند با اقتدار، منافعش را در منطقه و جهان دنبال، و از آن دفاع کند، و به عنوان قدرتی مؤثر و دارای پتانسیل مثبت وارد فضاهای بین المللی شود، حرکت در مسیر توسعه است.

در درجه اول برای حرکت کردن در مسیر توسعه و پس از آن برای شتاب گرفتن جهت جبران تاخیرها، باید از اندوخته های دانش بشری استفاده کرد. این اندوخته های دانش در زمینه های اقتصاد، اجتماع و سیاست، در دسترس و قابل استفاده است. لازم نیست برای ارتقاء صنعت کشور، چرخ را دوباره اختراع کرد!!!

ابتدا باید باور کرد که قدرت یک کشور از توانایی اش در اداره امور داخلی، و ایجاد و مدیریت روابط بین المللی سازنده ناشی میشود. پس از آن باید در استفاده از علوم انسانی در حوزه های مختلف، برای رسیدن به اهداف، جدی و مطمئن بود، و در نهایت از همه امکانات ملی و فراملی به این منظور استفاده کرد و زمینه های مناسب را برای به سرانجام رساندن برنامه ها فراهم نمود.

جالب است که هنوز بر سر همین موضوعات اساسی و بنیادی اتفاق نظر وجود ندارد! نمونه اش را میتوان هنگام تعیین اولویتها در سیاستگذاری، چگونگی تنظیم روابط خارجی، نحوه برخورد با بحرانهای اجتماع، و یا مکانیزمهای توزیع و تخصیص بودجه دید.

اگر دوبرابر شدن تولید سرانه ملی را به عنوان شاخصی گویا از طی کردن فرایند صنعتی شدن بدانیم(البته نه به دلیل افزایش بهای نفت!)، خواهیم دید عبور از اقتصاد کشاورزی به صنعتی مدرن، در بریتانیا به 58 سال، ایالات متحده به 47 سال، در برزیل به 20 سال، و در کره به 11 سال زمان نیاز داشته است. موفق ترین نمونه معاصر، چین است که این فرایند را در مدت 10 سال طی کرد.

بنابراین توسعه، با توجه به اینکه ایران تجربیات و زیرساختهایی را نیز در این زمینه دارد،  میتواند هدفی قابل دسترس باشد؛ اما به شرط و شروطی ...