بازار سنتی ایران: سود و سیاست
امروز حبیب الله عسگراولادی، به عنوان شاخص ترین عضو حزب مؤتلفه اسلامی به علت بیماری قلبی در بیمارستان دی تهران درگذشت. مرحوم عسگراولادی نماینده جریانی بود که بخش سنتی بازار ایران را نمایندگی می کرد. این خود نشان میدهد که اگر در شکل معمول، اقتصاد از دو بخش دولت و بازار تشکیل شده، بازار ایران خود در مقابل دولت به لحاظ تاریخی دچار چندگانگی است و این چندگانگی ریشه های تاریخی دارد.
یکی از پیامدهای برنامه انقلاب سفید پهلوی دوم، ایجاد دوگانه ی سنتی-مدرن در بخش خصوصی بود. فراهم آوردن انباشت سرمایه مورد نیاز برای به حرکت درآوردن چرخهای توسعه صنعتی، دولت را ترغیب کرد تا یک طبقه ی سرمایه دار مدرن ایجاد کند. طبقه ای که منافع آنان تحت تاثیر مستقیم برنامه ها و سیاستگذاریهای شاه قرار داشت. آنان به دلیل عدم وجود یا حداقل، عدم کارآمدی سازوکارهای مدنی و صنفی ارتباط با دولت، برای حفظ منافع خود تلاش میکردند تا روابط با طبقه ی حاکم را حسنه نگهدارند. اما بازاریان سنتی که از بداخلاقیهای دولت صدمه میدیدند به گروههایی که از نوگرایی دل خوشی نداشتند، مانند روحانیت نزدیک شدند.
بعد از پیروزی انقلاب بخش سرمایه داری مدرن،به دلیل سرمایه دار بودن و به دلیل وابستگی به رژیم سابق مورد غضب قرار گرفت و عملا از صحنه ی اقتصاد کشور حذف شد اما همتایان سنتی آنان یا همان بازاریان سنتی، ضمن منتفع شدن و سود بردن از نظام بازتوزیع در دوره پهلوی، به دلیل ارتباط با طبقه ی متوسط اجتماعی و بویژه روحانیت، بعد از انقلاب نه تنها آسیب ندیدند، بلکه نقش مهمی را در تحولات بعدی ایفا کردند.
این گروه در حد فاصل بین اقتصاد رقابتی و اقتصاد دولتی ایستادند و به تداخل وسیع اقتصاد و سیاست دامن زدند.
+ نوشته شده در ۱۳۹۲/۰۸/۱۴ ساعت 16:50 توسط محمودیان
|