سُقایسه

^{متنی که ملاحظه می فرمایید در ادامه کامنت آقای پارسا در پست "تاریخ مهم است" و در پاسخ به سوال بنده آمده است. من علوم را در دو دسته علوم طبیعی و علوم اجتماعی معرفی کرده ام و در ادامه:}

^{.......................................................................................................................................}

^{با سلام و احترام
به نظر می رسد می توان تقسیم بندی بهتری هم از علوم داشت.
هر دو این مواردی که اشاره کرده اید ذیل عنوان کلی علوم تجربی (Science) ، که شامل علوم تجربی طبیعی و علوم تجربی انسانی می شود قابل طرحند. اگر کل علوم را منحصر در این دو بدانیم آنگاه برای منطق، فلسفه، ریاضیات و شهود و درون نگری جایی در میان علوم نخواهیم یافت. گرچه به خوبی می دانیم حداقل سه تای اول پایه و اساس تمام علوم عقلی و تجربی اند.}

<sup>سلام و احترام متقابل
ممنون می شوم اگر شما تقسیم بندی دقیق تری می شناسید بفرمایید.

........................................................................................................................................</sup>

^{پاسخ جناب آقای پارسا}

^{با سلام و عرض احترام}

<sup>علوم از چند جهت (مثل منبع کسب، روش تحصیل، موضوع مورد مطالعه و ...) تقسیم بندی شده اند که در رابطه با این موضوع (علم تاریخ) مهمترین آنها اینگونه می باشد:

الف) دسته بندی علوم از منظر منابع کسب علم :
- علوم عقلی (فلسفه ، منطق و ریاضیات)
- علوم تجربی 1) انسانی: (جامعه شناسی ،اقتصاد،روانشناسی و...)
2) طبیعی: ( فیزیک ،شیمی ، زیست شناسی و ...)
- شهودی (معارف بی واسطه و فراحسی)
- تاریخی برپایه اسناد و مدارک (اختلافی است و برخی آن را جزو علوم تجربی می دانند)

روشهای دستیابی به معرفت :
- شهود Intuition
- قیاس Deduction
- استقراء Induction
- بهترین تبیین Abduction

که هر علمی به اقتضای هدف و موضوع خود از یک و یا ترکیبی از این روشها استفاده می کند.
« تاریخ نگاری » از روش استقراء (به معنای جستجوی اسنادی) سود می جوید ولی « فلسفه تاریخ » هر سه روش (قیاس و استقراء و بهترین تبیین) را استفاده می نماید.</sup>

^{.................................................................}

^{سلام و سپاس از همراهی شما}

^{اگر فرصت داشته باشید و درباره کسب معرفت از طریق "شهود" و "بهترین تبیین" توضیح بیشتری بفرمایید، بسیار ممنون خواهم شد.}

^{با احترام}

^{.........................................................................................................................................}

^{با سلام و احترام}

^{معرفت شهودی معرفتی است که در آن، بین عالم و معلوم-برخلاف علوم تجربی- هیچ وسیله و ابزاری واسطه نیست. همانطور که می دانید در علوم تجربی حواس پنجگانه (به عنوان ابزار شناخت) پایه و اساس معرفت محسوب می شوند و بدون آنها درک صورت نمی گیرد. شهود، از صغری و کبرای عقلی و استدلال هم بری است. بلکه عالم، عین معرفت را در وجود خودش می یابد. از این نوع معارف با عباراتی نظیر « معارف بی واسطه » و یا « وجدانیات » هم نام برده می شود. مانند: احساسات درونی نظیر خشم، خوشحالی و ... . این نوع معرفت خطا بردار نیست (هیچ کس آزمایش یا استدلال نمی کند که ببیند آیا خوشحال است یا به خطا فکر می کند خوشحال است!؟)}

^{بهترین تبیین(Abduction)، نوع جدید –والبته مناقشه برانگیز- کسب معرفت معتبر است که اولین بار توسط پیرس (منطق دان آمریکایی ) مطرح شد. قیاس و استقراء در این نوع معرفت جویی، نه کاملا استفاده می شوند ونه کامل کنارگذاشته می شوند. با مثالی این مورد را بهتر می توان توضیح داد:
فرض کنید یک روز صبح از در خانه خارج می شوید و در حالیکه هوا صاف است می بینید که کل خیابان ودیوارهای کوچه محل زندگی شما خیس است. برای تبیین علت آن چند فرضیه می توانید ارایه دهید:
1) چند لوله آب همزمان ترکیده و آب به در و دیوار پاشیده.
2) هم محلی ها آماده استقبال از کسی هستند و ترجیح داده اند در و دیوار را آب پاشی کنند.
3) دولت به هواپیماهای آب پاش دستور داده این خیابان را آب پاشی کنند.
و ...
یک تبیین دیگر هم این است که: باران آمده.
گرچه هیچ کدام از تبیینهای 1 تا 3 را نمی توان قاطعانه و به یقین رد کرد ولی بهترین تبیین را می توان باران آمدن دانست.}

^{....................................................................}

^{سپاس بسیار آقای پارسا.}